kwi 22

Książę Poetów. Rok Zbigniewa Herberta (1924 – 1998)

Zbigniew Herbert (ur. 29 października 1924 r. we Lwowie) – polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk. Z wykształcenia ekonomista i prawnik. W czasie wojny był żołnierzem AK. Rodzina Herbertów, prawdopodobnie pochodzenia angielskiego przybyła do Galicji z Wiednia. Ojciec poety, Bolesław był prawnikiem. Z. Herbert mieszkał w Krakowie, Toruniu, Sopocie i Warszawie oraz wielu krajach Europy.
Od 1948 r. mieszkał wraz z rodzicami w Sopocie potem przeprowadził się do Torunia, gdzie pracował w Muzeum Okręgowym i jako nauczyciel w szkole podstawowej. W 1951 r. przeniósł się do Warszawy. Próbował utrzymywać się z pracy pióra. Publikował recenzje teatralne, muzyczne, relacje z wystaw plastycznych w ?Tygodniku Wybrzeże”, „Słowie Powszechnym” ,”Przeglądem Powszechnym”, ?Dziś i Jutro”. Współpraca Z. Herberta z Przeglądem  zakończyła się 1953 r. Czasopismo zostało zamknięte (względy polityczne). Sytuację Herberta zmienił rok 1956 – odwilż polityczna i koniec socrealizmu w literaturze umożliwił mu debiut i sukces literacki. Ukazał się tom wierszy Struna światła. Zafascynowanie kulturą śródziemnomorską z jednej strony a niemożnością przystosowania się do ponurych realiów PRL wybrał podróże, które stały się jego pasją – pozwoliły poznać z bliska świat piękny i bardzo różnorodny. Nigdy jednak nie zdecydował się na definitywną emigrację.
Pierwszą podróż zagraniczną rozpoczął w 1958 r. Udał się do Wiednia, potem do Francji, Anglii. Lato 1968 Herbert spędzał W USA. W tym czasie opublikowano w Stanach tłumaczenie jego utworów i stał się jednym z najbardziej popularnych poetów w angielskim kręgu językowym.
Lata 1975-1981 spędził głównie za granicą, w Niemczech, Austrii i Włoszech. Powrócił do Polski 1981 r. – w okresie nadziei związanych z powstaniem ?Solidarności”. Wszedł wtedy do zespołu redakcyjnego drugoobiegowego pisma ?Zapis”. W latach 80 Herbert stał się sztandarowym poeta polskiej opozycji .W 1986 r. przeniósł się do Paryża. Cztery lata później poważnie już chory wrócił do Warszawy, gdzie zmarł 28 lipca 1998 r.
Do najbardziej cenionych dzieł Z. Herberta należy cykl utworów o Panu Cogito.
Pierwsze wiersze Z. Herberta ukazały się na łamach czasopism ?Dziś i Jutro” w 1950 r. Były to : Napis, Pożegnanie i Złoty środek. Poetyckim debiutem było opublikowanie z końcem roku wiersza bez tytułu „Palce wrzeciona dźwięków” w Tygodniku Powszechnym. Do 1955 r. poeta ogłaszał nieliczne utwory w tymże tygodniku. W 1956 r. ukazał się debiutancki tomik „Struna światła”, rok później kolejny: „Hermes, pies i gwiazda”. Dwa kolejne tomy : „Studium przedmiotu” i „Napis” , ukazały się w latach 1961 i 1969. W 1974 r. wszedł do kultury polskiej tytułowy bohater zbioru Pan Cogito. Postać Pana Cogito nie opuściła i później Herberta. Wprowadzony na stałe bohater sprzyjał prowadzeniu przez poetę swego rodzaju gry między nim a czytelnikiem . W 1983 r. Z. Herbert wydał w Instytucie Literackim w Paryżu tom wierszy pod znamiennym tytułem „Raport z oblężonego Miasta”. Czas i okoliczności sprzyjały dosłownemu odczytaniu tytułowego wiersza. Także w Paryżu ukazał się kolejny tom „Elegia na odejście” (1990). Zaś już w Polsce w 1992 r. „Rovig”, a na kilka miesięcy przed śmiercią wyszedł ostatni tom „Epilog burzy”.
Eseje Z. Herberta, to plon zagranicznych podróży : „Barbarzyńca w ogrodzie” , którego tematem są widziane miejsca i rzeczy, „Martwa natura z wędzidłem” poświęcona jest siedemnastowiecznemu malarstwu holenderskiemu. Ostatni tom esejów „Labirynt nad morzem” ukazały się dopiero po śmierci poety, chociaż napisane zostały dużo wcześniej . Tom ten został poświęcony kulturze i historii starożytnej Grecji.
Wszystkie dramaty Z. Herberta powstały w latach 1956-1961, tylko ostatni monodram „Listy naszych czytelników” w 1972 r.. Niektóre były tworzone jako słuchowiska radiowe, bądź później przystosowane do potrzeb radia. „Jaskinia filozofów” i „Rekonstrukcja poety” sięgają po tematy antyczne. Najwyżej cenione: „Drugi pokój”, „Listy naszych czytelników” i „Lalek”, sięgają po tematy współczesne. Pokazują zwyczajność, banalność sytuacji, w której objawia się zło.

WYDAWNICTWA ZWARTE :

1.Balcerzan Edward : Poezja polska w latach 1939-1965. Cz. 2 . – Warszawa : WSiP, 1998
2.Błoński Jan : Romans z tekstem. – Kraków : Wydaw. Literackie ,1981
3.Brzozowski Jacek : ?Pan Cogito” Zbigniewa Herberta . – Warszawa :
?Pomoc Szkole” , 1991
4.Burkot Stanisław : Literatura polska w latach 1986-1995 . – Kraków : Wydaw. Edukacyjne, 1997
5.Czy cnota jest śmieszna / – czyli kim jest Pan Cigito? W : Rządcy dusz : od Mickiewicza do Herberta : przewodnik po arcydziełach / Stanisław Falkowski . – Warszawa : Świat Książki , 2005
6.Dąbrowski Mieczysław : Literatura polska : 1945-1995 . – Wydaw. ?Trio” , 1997
7.Dlaczego Herbert : wiersze i komentarze, interpretacje / red. Marzena Woźniak – Łabieniec . – Łódź : Wydaw. Uniwersyteu Łódzkiego , 2004
8. Dudek Jolanta : Poeci polscy XX wieku. Cz.1 .- Kraków ?Impuls” 1994
9. Grzegorzewski Tadeusz : Zbigniew Herbert . – Bydgoszcz ; ODN , 1983
10.Kaliszewski Andrzej : Gry pana Cogito .- Kraków Wydaw. Literackie , 1988
11.Krajeńska Anna : Dramat i teatr absurdu w Polsce . – Poznań : Wydaw. Naukowe UAM , 1996
12.Łukasiewicz Jacek : Rytm czyli powinność : szkice o książkach . -Wrocław : TOW. , 1993
13.Poezja Zbigniewa Herberta / Jacek Łukasiewicz . – Warszawa : WSiP , 1995
14.Poznawanie Herberta. Cz. 2 / wybór Andrzej Franaszek . – Kraków : Wydaw. Literackie , 2000
15.Przybylski Ryszard : To jest klasycyzm . – Warszawa : ?Czytelnik” , 1978
16.Sandauer Artur : Poeci czterech pokoleń . – Kraków : Wydaw. Literackie , 1977
17.Sporne sprawy polskiej literatury współczesnej / Pod red. Aliny Brodzkiej . – Warszawa : IBL , 1998
18.Trznadel Jacek : Płomień obdarzony rozumem : poezja w poezji . -Warszawa : ?Czytelnik” , 1978
19.Twórczość Zbigniewa Herberta / red. Marzena Woźniak-Łabieniec . – Kraków: Universitas , 2001
20.Witan Jan : Piękna plejada : szkice o poezji polskiej XX wieku . – Warszawa : KAW , 1980

ARTYKUŁY Z CZASOPISM :

1.?A nade wszystkim żebym był pokorny…” Zbigniew Herbert w Ogrodzie Europy / Dorota Kozicka // Ruch Literacki . – 2003 , nr 1 , s. 33-47
2.Chrystus w poezji Zbigniewa Herberta / Tomasz Garbol // Ruch Literacki . – 2001 , nr 2 , s. 199-210
3.Ciało jako problem filozoficzny w poezji Herberta / Beata // Polonistyka . – 2003 , nr 7 , s. 397-403
4.?Czarnofigurowe dzieło Eksekiasa” Zbigniewa Herberta / Karol Zielinski //Warsztaty Polonistyczne . – 1998 , nr 4 , s. 116-123
5.Chrzest ziemi / Józef Maria Ruszar // Polonistyka . – 2007 , nr 4 , s. 6-12
6.Czego szukać w labiryncie Herberta? / Anna Legeżyńska // Polonistyka. – 2001 , nr 6 , s. 370-374
7.Czytać Tren Fortynbrasa od końca / Małgorzata Mikołajczak // Literacki . – 2003 , nr 3 , s. 315-325
8. Dialogi martwej natury o ?Kwiatach” Zbigniewa Herberta / Mikołajczak // Ruch Literacki . – 2002 , nr 3 , s. 307-313
9..Dlaczego Herbert / Krzysztof Krasek // Literatura , nr 11 , s. 10-11
10.Dzieło zamknięte / Leszek Szaruga // Dekada Literacka . – 1998 , nr 8/9 s. 1,(dok. na s. 10)
11. Elegia na odejście Pana Cogito / Konstanty Pieńkosz // Literatura . – 1998 , nr 10 , s. 14-15
12. Forma wersu w poezji współczesnej ( na przykładzie ?Nike która się Zbigniewa Herberta) / Witold Sadowski // Przegląd Humanistyczny . – 2000 , nr 4 , s. 15-23
13. Esej o Herbercie / Paweł Majerski // Nowe Książki . – 2005 , nr 3 , s. 37-38
14. Herbert dyskurs o cierpieniu / Krzysztof Krasek // Literatura . – 1992 , nr 11 , s. 26-27
15.Herbert, ciąg dalszy i bliższy / Adam Poprawa // Nowe Książki . – 2002 , nr 2 s. 40-41
16.Herbert wciąż na nowo czytany / Beata Przymuszała // Polonistyka. – 2007 , nr 4 , s. 52-54
17.Herbert – poeta niepokonany // Otwarta Szkoła . – 2001 , nr 7 , s. 1 i 10
18.Inny głos Herberta / Rafał Rutkowski // Znak . – 2003 , nr 7 , s. 123-128
19.Herberta frazy godne pamiętania / Rafał Węgrzyniak // Zeszyty Literackie . – 2004 , nr 4 s. 173-175
20.Jakiej prywatnej historii sztuki według Herberta potrzebujemy? / Wiesława Wantach // Polonistyka . – 2007 , nr 4 , s. 55-57
21.Klasycyzm dzisiejszy. O liryce Zbigniewa Herberta / Andrzej Kowalczyk // Polonistyka . – 1986 , nr 3 , s. 171-182
22.Korespondencja / Henryk Elzenberg // Życie Literackie . – 1999 , nr 4 , s. 127-142
23.Korespondencja Herberta / Henryk Elzenberg // Piotr Kłoczkowski // Zeszyty Literackie . – 2003 , nr 2 , s. 148-149
24.?Która lektura ? ” Poezja Herberta wobec hermeneutyki / Agnieszka Czajkowska // Ruch Literacki . – 2006 , nr 6 , s. 617-626
25. Krytyk, który się waha / Piotr Śliwiński // Polonistyka . – 2007 , nr 4 , s. 13-19
26.?Labirynt nad morzem”. Rozmowa ze Zbigniewem Herbertem // Literackie . – 2001 , nr 1 , s. 115-118
27.Lektura obowiązkowa / Joanna Kolczak-Ronkier // Tygodnik Powszechny . – 2005 , nr 26 , s. 11 (dodatek
28.Liryka Herberta między klasycyzmem a poetyką faktu / Andrzej Kaliszewski // Rocznik Humanistyczny . – 1999 , nr 1 , s. 179-215
29.Mickiewicza i Herberta odniesienie do dekalogu / Tadeusz Płużynski // Poezja . – 1998 , nr 1 , s. 5-6
30.Miasto Herberta / Anna Mazurkiewicz-Szczyszek // Polonistyka . – 2007 , nr 4 , s. 20-25
31.Mitologiczna migawka. Mieczysław Jastrun, Zbigniew Herbert, Cyprian Kamil Norwid, wyjaśniają swoje fotografie / Cezary Zalewski // Ruch Literacki . -
2006 , nr 4-5 , s. 507-518
32.Mitologia na nowo odczytana. Wokół prozy poetyckiej Zbigniewa Herberta / Paweł Czapczyk // Twórczość . – 2003 , nr 4 , s. 61-72
34.Metafizyka konkretu – ?Stołek” Zbigniewa Herberta // Warsztaty
Polonistyczne . – 2001 , nr 4 , s. 142-146
35.Nadzieja cierpiących. O wierszu Zbigniewa Herberta / Rafał Rutkowski // Ruch Literacki . – 2005 , nr 3 , s. 293-301
36.Niebieskie oczy matki i błękitne oczy królowej Amazonek, czyli funkcje koloru niebieskiego w poezji Zbigniewa Herberta / Ewa Badyna // Język Polski . – 2001 , nr 1/2 , 68-75
37.O ?Lalku” Zbigniewa Herberta. Cz. III / Jacek Kopciński // Teatr . – 1998 , nr 11 , s. 50-5
38.O poezji Zbigniewa Herberta. Cz. II // Ruch Literacki . – 1997 , nr 6 , s. 729-742
39.O wierszu Zbigniewa Herberta / Mieczysława Inglot // Język Polski w Szkole Średniej 1992/93 , nr 4 , s. 48-53
40.Przejazdem w Rovigo: Herbert / Jan Wolski // Ogród . – 1994 , nr 1 , s. 365-367
41.Prawdziwy barbarzynca / Adam Zagajewski // Zeszyty Literackie . – 1991 , nr 37 , s. 105-109
42.Proste słowo Zbigniewa Herberta // Polonistyka . – 1995 , nr 6 ,
s. 428-431
43.Przeciw rozpaczy / Wojciech Ligęza // Dekada Literacka . – 1992/93 , nr 24 , s. 3 i 6
44.Pieśń i muzyka w świecie poetyckim Zbigniew Herbert / Małgorzata Mikołaczak // Pamiętniki Literackie . – 2002 , nr 2 s.137-151
45.Poezja Zbigniewa Herberta w świecie sztuk pięknych / Pamiętnik Literacki . – 2006 , nr 1 , s. 79-106
46.Potęga smaku – o wierszu Zbigniewa Herberta / Adam Poprawa // Polonistyka . – 1999 , nr 6 , s. 342-344
47.Postać matki w Trenie Zbigniewa Herberta / Małgorzata Mikołajczak // Polonistyka . – 2003 , nr 3 , s. 157-162
48.Poza kanonem. Wędrówka po marginesach Zbigniew Herbert / Aneta Wiatr // Twórczość . – 1999 , nr 5 , s. 70-101
49.?Prawda widzenia” O zmyśle wzroku w esejach Zbigniewa Herberta / Dorota Kozicka // Ruch Literacki . – 2006 , nr 6 , s. 597-616
50.Problematyka przestrzeni i milczenia w ?Drugim pokoju” Zbigniewa Herberta / Paweł Pluta // Warsztaty Polonistyczne . – 2001 , nr 4 , s. 147-153
51.Przez wielką szybę. O muzycznych i malarskich nieporozumieniach w twórczości Zbigniewa Herberta / Jacek Rozmus // Ruch literacki . – 2000 , nr 4 , s. 433-457
52.Prywatna Mitologia Zbigniewa Herberta / Anna Świderkówna // Zeszyty Literackie . – 2002 , nr 1 , s. 169-171
53.Przeciw ?tryumfowi antropomorficznej bestii” [prywatnie o
?prywatnej mitologii" Zbigniewa Herberta] / Katarzyna Kuczyńska-Koschany // Polonistyka , nr 2001 , s. 531-536
54.Rola przerzutni w wierszach Zbigniewa Herberta / Jan Potkański // Przegląd Humanistyczny . – 2000 , nr 4 , s. 25-32
55.Rozmowa ze Zbigniewem Herbertem / Janusz Pasierb // Zeszyty Literackie . – 2002 , nr 4 , s. 127-134
56.Słowa Herberta. Słowa o Herbercie / Dorota Kozicka // Dekada Literacka . – 2002 , nr 1-2 , s. 94-97
57.Transgresywność poezji Herberta pejzażowa forma istnienia / Mariusz Solecki // Przegląd Humanistyczny . – 2005 nr 2 ,s. 47-56
58.Weduty Zbigniewa Herberta / Monika Wójcik // Polonistyka . – 2001 , nr 9 , s. 537-541
59.Z listów Zbigniewa Herberta / Henryk Elzenberg // Zeszyty Literackie . – 1996 , nr 4 , s. 119-126
60.Zbigniew Herbert i poezja lamentacyjna / Mateusz Antoniak // Polonistyka . – 2007 , nr 4 , s. 26- 31
61.Zbigniew Herbert krytyka / Eleonora Węgrowska // Przegląd Humanistyczny . – 1999 , nr 5 , s. 103-119
62.Zbigniewa Herberta trylogia o etyce / Alina Biała // Polonistyka . – 1999 , nr 4 , s. 224-236
63.Zbigniewa Herberta nastroje metafizyczne / Anna Rossmanith // Magazyn Literacki . – 1996 , nr 2 , s. 74-76
64.Zmęczenie Pana Cogito / Adam Poprawa // Na Głos . – 1992 , nr 22 s. 165- 178

MATERIAŁY METODYCZNE :

1.Jak oswoić dla uczniów poezję współczesna? / Agnieszka Kastelik-Herbuś // Język Polski w Gimnazjum . – 2006/2007 , nr 2 , s. 28-34
2.Jak przybliżyć poezję współczesną uczniowi klasy VIII / Teresa Hentke // Język Polski w Szkole . – 1991/92 , nr 4 , s. 62-71
3.Moralne i polityczne gry z wierszami Zbigniewa Herberta / Stanisław Bortnowski // Język Polski w Szkole Średniej ./ – 1996/97 , nr 1 , s. 41-55
4.Motyw podróży w poezji Zbigniewa Herberta / Danuta Opacka-Walasek // Język Polski w Szkole Średniej . – 1999/2000 , nr 2 , s. 79-91
5.Na czym polega ?doskonałość kamienia”? : scenariusz lekcji dla gimnazjum (na podstawie wiersza Z. Herberta ?Kamyk”)/ Barbara Zaborowska . – Wszystko dla Szkoły . – 2002 , nr 1 , s. 15
6.O dialogu i dialogowości poezji współczesnej w świetle wybranych wierszy / Barbara Myrdzik // Język Polski w Szkole Średniej . – 1993/94 , nr 3 , s. 27-35
7.”Sowie zagadki ? Zbigniewa Herberta / Barbara Myrdzik // Ojczyzna polszczyzna . – 1994 , nr 1 , s. 21-29
8.Zagadka przedmiotu / Izabela Stasia // Polonistyka . – 2007 , nr 4 , s. 37-41 (?Stołek” Zbigniewa Herberta)
9.Zanim nauczę ich Herberta / Mariusz Solecki // Język Polski w Liceum . – 2006/7 nr 2 , s. 15-21

Opracowanie:
Wiesława Leszko
(kwiecień 2008)

pixelstats trackingpixel
komentarze: zamknięte Tagi: ,

Komentowanie wyłączone.