kwi 28

Słowniki i encyklopedie źródłem informacji historycznej

Kategoria: Scenariusze zajęć

Scenariusz lekcji z edukacji czytelniczej i medialnej

Uczestnicy zajęć: uczniowie klas V-VI szkoły podstawowej

I. Cele zajęć:

1. Ogólne:

  • zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu wydawnictw informacyjnych
  • nabycie umiejętności sprawnego posługiwania się słownikiem i encyklopedią

2. Operacyjne; uczeń:

  • potrafi wymienić rodzaje wydawnictw informacyjnych
  • zna pojęcie: słownika i encyklopedii jako źródła informacyjnego
  • zna budowę i zasady korzystania z encyklopedii i słowników
  • potrafi wymienić podstawowe elementy budowy książki
  • potrafi wyszukać w wydawnictwach informacyjnych potrzebne dla siebie zagadnienia

II. Środki dydaktyczne:

1.      Zestaw encyklopedii (także na CD-ROM), słowników, leksykonów i innych wydawnictw informacyjnych.

2.      Zadania do samodzielnego wyszukania przez uczniów podanych haseł i zagadnień.

3.      Powielone teksty do ćwiczeń sprawdzających.

4.      Laptop, rzutnik i ekran.

5.      Tablica tradycyjna lub papierowa.

III. Metody:

  • wykład
  • rozmowa
  • ćwiczenia praktyczne

IV. Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie do tematu:

a) Z jakiego księgozbioru korzystamy w czytelni? (z księgozbioru podręcznego)

b) Jakie książki znajdują się w księgozbiorze podręcznym? (książki o charakterze informacyjnym, m. in. encyklopedie, leksykony, słowniki, albumy, poradniki)

c) Przypomnienie podstawowych elementów budowy książki (część zewnętrzna: opaska, obwoluta, okładka, grzbiet, kapitałka, blok lub trzon książki, wyklejka, karta przedtytułowa, karta tytułowa, spis treści; część wewnętrzna: tytulatura, część wprowadzająca, część główna, czyli treść, aparat pomocniczy, pozostałe źródła informacji).

2. Część główna:

a) Wymieniamy rodzaje wydawnictw informacyjnych (bibliografie, encyklopedie, słowniki, poradniki, przewodniki turystyczne, katalogi muzeów i wystaw, księgi adresowe, spisy telefonów, roczniki statystyczne GUS)

b) Uczniowie oglądają wystawkę przygotowanych przez bibliotekarza różnych rodzajów wydawnictw informacyjnych. Na ich podstawie dochodzą do wniosku, iż wydawnictwa te mają podobną budowę (część informacyjna zwierająca wskazówki, w jaki sposób korzystać z danego wydawnictwa, oraz część zasadnicza, obejmująca hasła ułożone alfabetycznie lub rzeczowo)

c) Próba stworzenia własnej definicji ?encyklopedii” przez uczniów, a następnie odczytanie właściwej definicji z Encyklopedii Wiedzy o Książce

d) Podział encyklopedii ze względu na różne kryteria: ze względu na treść (ogólne, specjalne), na układ haseł (alfabetyczne i rzeczowe), na objętość (wielkie, średnie i podręczne) oraz ze względu formę wydania (klasyczne i multimedialne).

e) Opisanie własnymi słowami znaczenia ?słownika” przez uczniów oraz odczytanie definicji z Encyklopedii Wiedzy o Książce

f) Podanie rodzajów słowników: filologiczne (etymologiczne, frazeologiczne, synonimów, poprawnej polszczyzny, ortograficzny, interpunkcyjny, wyrazów obcych), językowe, specjalne

g) Zwrócenie uwagi na znaczenie niektórych pojęć związanych z encyklopedią czy słownikiem (m. in. żywa pagina, hasło główne, artykuł hasłowy)

3. Część ćwiczeniowa:

a) Uczniowie, pracując w grupach, mają za zadanie odszukać podane przez bibliotekarza hasła w encyklopediach i słownikach (m.in. pyrrusowe zwycięstwo, baszta, bitwa pod Kannami, Semiramida, Romulus Augustulus, stan wojenny, wojna polsko-bolszewicka, Kazimierz III Wielki, koloseum, prawa drakońskie, mur berliński,  powiedzenie ?Janek Wiśniewski padł” czy ?szkoda czasu i atłasu”).

4. Część podsumowująca:

a) Pytania uczniów i ich ewentualne uwagi dotyczące tematu lekcji.

b) Podziękowanie uczniom za udział w lekcji i wspólną pracę.

c) Zaproszenie do korzystania z księgozbioru podręcznego Czytelni PBP w Pile.

VII. Narzędzia do samokontroli:

a) Uczniowie otrzymują krzyżówkę do rozwiązania:

  1. Część książki, która ochrania trzon książki. (okładka)
  2. Karta, z której czerpiemy podstawowe informacje o książce.  (tytułowa)
  3. Obrazek w książce. (ilustracja)
  4. W książce są ponumerowane.  (strony)
  5. Wykonuje ją introligator.  (oprawa)

b) Uzupełnianie tekstu z lukami:

Z jakiego księgozbioru korzystamy w czytelni?…………………………………………………………..

Jakie książki znajdują się w tym księgozbiorze?…………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………

Encyklopedia to gruba książka. Są w niej krótkie……………. na różne tematy. Każdy temat nazywa się………………………….., a wszystkie hasła ułożone są według………………..

(informacje, hasło, alfabet)

Połączone ze sobą kartki papieru, zawierające tekst książki tworzą……………………………

Skrawek papieru przymocowany do grzbietu bloku książki, wzmacniający połączone ze sobą kartki, to…………………………

Miejsce, gdzie znajdują się informacje o treści książki, to………………………

Część książki, łącząca okładkę z blokiem książki, to…………………

(blok/trzon książki, kapitałka, spis treści, wyklejka)

Co to jest żywa pagina:

a)      wyjaśnienie hasła

b)      wykaz użytej literatury

c)      informacja drukowana na górze strony, np. pierwsze i ostatnie hasło na danej stronie

Bibliografia:

1)      Kawecka-Gryczowa A., Encyklopedia wiedzy o książce, Wrocław 1971.

2)      Pielachowski J., Ścieżka edukacji czytelniczej w szkole podstawowej i gimnazjum, Poznań 2000.

3)      Strykowski W., Scenariusze zajęć z edukacji czytelniczej i medialnej, Poznań 2002.

4)      Włodarska Iwona, Wydawnictwa informacyjne, Biblioteka Szkolne Centrum Informacji 2008 nr 4, s. 17-19.

5)      Wojtowicz Renata, Mackiewicz Agata, Ćwiczenia ze słownikami, Biblioteka Szkolne Centrum Informacji 2008 nr 1, s.26-29.

Opracowanie:
Małgorzata Olejnik

pixelstats trackingpixel
komentarze: zamknięte

Komentowanie wyłączone.