gru 17

Droga do wolności

Kategoria: Scenariusze zajęć

Scenariusz lekcji z okazji 25 rocznicy NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”
dla uczniów gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych
Czas trwania – 90 min.

„Długą listę mam zastrzeżeń
do tych których strach ogarnia
ale mimo wszystko wierzę
w święte słowo „Solidarność”
Leszek Czajkowski

CEL :

- Przybliżenie atmosfery lat okresu powstania „Solidarności”
- Poznanie źródeł wiedzy o „Solidarności”
- Podkreślenie roli Kościoła w podtrzymywaniu niepodległościowych dążeń Polaków

Zdobycie wiedzy :

- zapoznanie się z historią powstania NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”
- zapoznanie się z motywami działania demokratycznej opozycji w PRL
- uświadomienie sobie roli NSZZ ?Solidarność” w budowaniu III RP

Zdobycie umiejętności

- wyszukiwania informacji dotyczącej najnowszej historii Polski w oparciu o zbiory biblioteczne
- dokonania własnej oceny tamtego okresu

Metody :

- pokazowe – wystawa, filmy wideo
- słowno-muzyczne- dyskusja, pogadanka, pieśń Jacka Kaczmarskiego „Mury”
- drama – rzeźba

Środki dydaktyczne :

- prasa II obiegu , prasa rządowa z początku lat 80-tych
- publikacje zwarte o NSZZ „SOLIDRNOŚĆ”
- film Solidarność – czyli jak zerwaliśmy żelazną kurtynę- Krystyny Mokrosińskiej i Gabriela Meretika
- materiały na wystawkę : fotografie, znaczki, pocztówki, kaseta z pieśnią Jacka Kaczmarskiego „Mury”
Przebieg lekcji

1. Wprowadzenie – Przy dźwiękach pieśni „Mury” Jacka Kaczmarskiego – jednego z bardów „Solidarności” obejrzenie wystawy zdjęć z okresu powstania Solidarności, wycinków prasowych ( np. puste półki sklepowe, kartki na mięso), znaczków i pocztówek.

Magiczne słowo „Solidarność” – z lokalnego (polskiego) ruchu przerodziło się w światowy ewenement, który miał kluczowe znaczenie dla historii końca XX wieku
Solidarność zrodziła się z buntu przeciw władzy komunistycznej.
Fale strajków latem 1980 r. i będące jej konsekwencja narodziny „Solidarności” to wydarzenie uznawane przez wielu historyków za właściwy początek agonii systemu realnego socjalizmu w Europie Środkowo-Wschodniej. Nie ma pełnej zgodności co do tego, który z czynników odegrał najistotniejszą rolę w narodzinach największego w dziejach Polski ruchu społecznego.
Obejrzenie filmu

2. Krótka historia powstania Solidarności -obejrzenie fragmentu filmu Solidarność czyli jak zerwaliśmy z żelazną kurtyną .Krótka dyskusja a następnie praca w grupach- Załącznik Nr 1
- geneza Sierpnia 1980 r.

- wydarzenia lat 70-tych ( na Wybrzeżu i w Radomiu)
- bankructwo gospodarki i życie na kredyt (1976 r.), protesty, podwyżki cen artykułów spożywczych, kartki na mięso
- powstanie Komitetu Obrony Robotników, pomoc aresztowanym robotnikom, działalność wydawnicza ( ZAPIS, GŁOS)
- powstanie innych organizacji ( ROPCiO, KPN, TKN, KIK), odtajniano tzw. „białe plamy”
- duszpasterstwo akademickie ( protekcja Episkopatu Polski i Kardynała Wyszyńskiego, rozwinął się ruch OAZ Ruch-Światło-Życie, rosła liczba uczestników pielgrzymek na Jasną Górę
- rządzący mnożyli stanowiska, awansowali w zamian za przyjęcie ideologii marksistowskiej i i udziału w propagandzie sukcesu
- kryzys systemu wartości – kino moralnego niepokoju ( Zanussi, Kieślowski, Wajda- Człowiek z marmuru)
- wybór Papieża Polaka- Karola Wojtyły _I Pielgrzymka do Polski-homilia na Pl. Zwyciestwa
- w lipcu 1980 r kolejne podwyżki cen, fala protestów, strajk okupacyjny 14..08.1980 r., strajki na całym Wybrzeżu, lista postulatów ( załącznik Nr 2)
narodziny Solidarności
- pod koniec sierpnia wobec stanowczej postawy strajkujących władze
zdecydowały się na podpisanie historycznego dokumentu ( przy kamerach
telewizyjnych)
- władze zgodziły się również na rejestrację NSZZ Solidarność 10 listopada 1980

- działacze opozycji
- Lech Wałęsa,
- Tadeusz Mazowiecki, Jacek Kuroń
- Janusz Onyszkiewicz, Bogdan Borusewicz
- Anna Walentynowicz, Andrzej Gwiazda
- Jan Rulewski, Stefan Bratkowski
- Marian Jurczyk, Zbigniew Bujak

3. Dlaczego Solidarność? Napis- opis, historia
Napis „Solidarność” spopularyzowali w latach 80-tych fotoreporterzy na całym świecie.
Czerwone litery tłoczyły się w pochodzie pod biało-czerwonym sztandarem.
Co przedstawia napis? Krótka rozmowa kierowana
Metodą dramy – rzeźby spróbujcie ustawić napis SOLIDARNOŚĆ.

4. Rola Kościoła i Jana Pawła II w tworzeniu i rozwijaniu „Solidarności”
Analiza słów z homilii Jana Pawła II „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze Ziemi , Tej Ziemi” ( ubezwłasnowolnione przez wiele lat społeczeństwo odzyskało zdolność stanowienia o sobie w konsekwencji – strajk w Gdańsku , który zaowocował powstaniem Solidarności)

5. Informacje o Solidarności w prasie rządowej i drugiego obiegu – wyszukiwanie informacji- Załącznik Nr 3
Podkreślenie różnic i znaczenia roli prawdy historycznej.

6. Jakie źródła przekazują nam prawdę o „Solidarności”?

Filmy MEN
Filmy Zanusiego, Kieślowskiego, Wajdy
Radio Wolna Europa
Internet strona – www.solidarnosc.org.pl

7. Praca domowa

Napisz jaką rolę odegrała ?Solidarność” w tworzeniu III RP lub przeprowadź wywiad z osoba działającą w Solidarności w okresie jej powstania?

Załącznik Nr 1

Geneza Sierpnia 1980

Na podstawie dostępnych źródeł wskażcie ważne wydarzenia,
które miały wpływ na powstanie SOLIDARNOŚCI oraz
nazwiska głównych działaczy opozycji

Źródła:

1. Borucki M. : Historia Polski do 1997 r.. Warszawa :MADA 1998 ( dział : Sierpień 1980 i ?Solidarność”
2. Czubiński A. : Historia Polski 1864-2001. Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich 2002 ( dział : okres schyłkowy realnego socjalizmu 1980-1989)
3. Holzer J. : Polska 1980-1981 : czasy pierwszej Solidarności. Warszawa : Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne 1995
4. Pronobis W. : Świat i Polska w XX wieku. Warszawa: Editions Spotkania 1990 (rozdział : Polska w latach 1956-1989, dział ?polskie lato” 1980 r., Polska w okresie legalnej działalności NSZZ”Solidarność”)
5. Roszkowski W. : Historia Polski 1914-2000. Wyd. 8 rozszerz.. Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN 2001 ( dział : pod znakiem ?Solidarności” 1980-1981)
6. Roszkowski W.: Najnowsza historia Polski 1980-2002 T.3 Warszawa : Świat Książki 2003 ( dział Szesnaście miesięcy Solidarności)
7. Solidarność : XX lat historii. Warszawa : Oficyna Wydawnicza Volumen TYSOL 2000

Załącznik Nr 2
21 postulatów z 17 sierpnia 1980 r.

1. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych wynikających z ratyfikowanych przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy, dotyczących wolności związków zawodowych.
2. Zagwarantowanie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkującym i osobom wspomagającym.
3. Przestrzegać zagwarantowanej w Konstytucji PRL wolności słowa, druku, publikacji, a tym samym nie represjonować niezależnych wydawnictw oraz udostępnić środki masowego przekazu dla przedstawicieli wszystkich wyznań.
4. Przywrócić do poprzednich praw:
a. ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976 r. studentów wydalonych z uczelni za przekonania,
b. zwolnić wszystkich więźniów politycznych (w tym Edmunda Zadrożyńskiego, Jana Kozłowskiego, Marka Kozłowskiego),
c. znieść represje za przekonania.
5. Podać w środkach masowego przekazu informację o utworzeniu Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz publikować jego żądania.
6. Podać realne działania mające na celu wyprowadzenie kraju z sytuacji kryzysowej poprzez:
a. podanie do publicznej wiadomości pełnej informacji o sytuacji społeczno-gospodarczej,
b. umożliwienie wszystkim środowiskom i warstwom społecznym uczestniczenie w dyskusji nad programem reform.
7. Wypłacić wszystkim pracownikom biorącym udział w strajku wynagrodzenie za okres strajku – jak za urlop wypoczynkowy, z funduszu CRZZ.
8. Podnieść zasadnicze uposażenie każdego pracownika o 2000 zł na miesiąc, jako rekompensatę dotychczasowego wzrostu cen.
9. Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza.
10. Realizować pełne zaopatrzenie rynku wewnętrznego w artykuły żywnościowe, a eksportować tylko nadwyżki.
11. Znieść ceny komercyjne oraz sprzedaż za dewizy w tzw. eksporcie wewnętrznym.
12. Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej oraz znieść przywileje MO, SB i aparatu partyjnego poprzez: zrównanie zasiłków rodzinnych zlikwidowanie specjalnych sprzedaży, itp.
13. Wprowadzić na mięso i jego przetwory kartki – bony żywnościowe (do czasu opanowania sytuacji na rynku).
14. Obniżyć wiek emerytalny dla kobiet do 55 lat, a dla mężczyzn do lat 60 lub przepracowanie w PRL 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn bez względu na wiek.
15. Zrównać renty i emerytury starego portfela do poziomu aktualnie wypłacanych.
16. Poprawić warunki pracy służby zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym.
17. Zapewnić odpowiednią ilość miejsc w żłobkach i przedszkolach dla dzieci kobiet pracujących.
18. Wprowadzić urlop macierzyński płatny przez okres trzech lat na wychowanie dziecka.
19. Skrócić czas oczekiwania na mieszkania.
20. Podnieść diety z 40 zł na 100 złotych i dodatek za rozłąkę.
21. Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy. Pracownikom w ruchu ciągłym i systemie czterobrygadowym brak wolnych sobót zrekompensować zwiększonym wymiarem urlopu wypoczynkowego lub innymi płatnymi dniami od pracy.

Załącznik nr 3

Prasa rządowa
Trybuna Ludu z 24.12.1980 r. (odezwa Komitetu Centralnego PZPR)
z 31.12.1981 (po rozmowach rządu z ?Solidarnością”)
z 21-22 .071981 r. i z 11.12.1981 r.( brak akcentów zwiastujących
stan wojenny)

Prasa opozycyjna tzw. drugiego obiegu
„Robotnik” -dwutygodnik wydawany przez środowisko KOR w latach 1977-1981
(Twórcy m.in. Stefan Kawalec, Helena i Witold Łuczywo, Ludwika i Henryk Wujec)

„Zapis” – kwartalnik literacki ( skład m.in. Stanisław Barańczak, Kazimierz Brandys,
Jacek Bocheński, Andrzej Drawicz, Adam Michnik, Kazimierz Orłoś), wychodzi w
Londynie. Do wprowadzenia stanu wojennego wydano 18 numerów

„Krytyka”- kwartalnik polityczny ukazujący się w Warszawie. Początkowo w skład
wchodzili Stanisław Barańczak, Adam Michnik, Jan Lityński, Jacek Kuroń, Vaclav
Havel. W latach 1982-87 skład redakcji był anonimowy.

Krótka informacja o Niezależnej Oficynie Wydawniczej „NOWA”

Pisma wydawane przez związki (niektóre)
- „Solidarność Dolnośląska”
- „Wolny Związkowiec” ( Huta Katowice)
- „Jedność” – organ Komitetu Strajkowego w stoczni Szczecińskiej
- „Niezależność”- informator NSZZ Solidarność region Mazowsze
- „Goniec małopolski” – Sekcja Kraków
- „Solidarność Wielkopolski”
- „Głos wolny”- Gazeta I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ Solidarność
- „Biuletyn Łódzki”,”
- „Kronika Małopolska”

Opracowanie: Beata Walczak

pixelstats trackingpixel
komentarze: zamknięte Tagi: , ,

Komentowanie wyłączone.